استاندارد رسمی باسكول متحرك

استاندارد باسكول متحرك كه بوسيله كميسيون فني اندازه شناس تهيه و تدوين شده و در كميسيون نهائي ما در مورد تائيد قرار گرفته و در هشتمين جلسه كميته ملي اوزان و مقياسها مورخ 62/3/21 تصويب گرديد . پس از تائيد شوراي عالي استاندارد و به استناد ماده يك قانون مواد الحاقي به قانون تأسيس مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب آذرماه 1349) به عنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي‏گردد .

استاندارد باسكول متحرك كه بوسيله كميسيون فني اندازه شناس تهيه و تدوين شده و در كميسيون نهائي ما در مورد تائيد قرار گرفته و در هشتمين جلسه كميته ملي اوزان و مقياسها مورخ 62/3/21 تصويب گرديد . پس از تائيد شوراي عالي استاندارد و به استناد ماده يك قانون مواد الحاقي به قانون تأسيس مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب آذرماه 1349) به عنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي‏گردد .

| ۸:۵۰:۳۷ AM

استاندارد رسمی باسكول متحرك

سه‌شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۷ | 00:00 | 385 بازدید

2369

باسكول متحرك

چاپ دوم

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تنها سازماني است در ايران كه بر طبق قانون ميتواند استاندارد رسمي فرآورده‏ها را تعيين و تدوين و اجراي آنها را با كسب موافقت شورايعالي استاندارد اجباري اعلام نمايد. وظايف و هدفهاي موسسه عبارتست از:

(تعيين، تدوين و نشر استانداردهاي ملي – انجام تحقيقات بمنظور تدوين استاندارد بالا بردن كيفيت كالاهاي داخلي، كمك به بهبود روشهاي توليد و افزايش كارائي صنايع در جهت خودكفائي كشور - ترويج استانداردهاي ملي – نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري – كنترل كيفي كالاهاي صادراتي مشمول استاندارد اجباري و جلوگيري از صدور كالاهاي نامرغوب بمنظور فراهم نمودن امكانات رقابت با كالاهاي مشابه خارجي و حفظ بازارهاي بين المللي كنترل كيفي كالاهاي وارداتي مشمول استاندارد اجباري بمنظور حمايت از مصرف كنندگان و توليدكنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نامرغوب خارجي راهنمائي علمي و فني توليدكنندگان، توزيع كنندگان و مصرف كنندگان – مطالعه و تحقيق درباره روشهاي توليد، نگهداري، بسته بندي و ترابري كالاهاي مختلف – ترويج سيستم متريك و كاليبراسيون وسايل سنجش – آزمايش و تطبيق نمونه كالاها با استانداردهاي مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقايسه اي و صدور گواهينامه هاي لازم).

موسسه استاندارد از اعضاء سازمان بين المللي استاندارد ميباشد و لذا در اجراي وظايف خود هم از آخرين پيشرفتهاي علمي و فني و صنعتي جهان استفاده مينمايد و هم شرايط كلي و نيازمنديهاي خاص كشور را مورد توجه قرار ميدهد.

اجراي استانداردهاي ملي ايران بنفع تمام مردم و اقتصاد كشور است و باعث افزايش صادرات و فروش داخلي و تأمين ايمني و بهداشت مصرف كنندگان و صرفه جوئي در وقت و هزينه‏ها و در نتيجه موجب افزايش درآمد ملي و رفاه عمومي و كاهش قيمتها ميشود.

تدوين كننده
كميسيون فني باسكول متحرك

رئيس
استاد دانشگاه تهران
دكتر فيزيك
محموديان - محمدباقر

اعضاء
شركت صنعتي فرد ايران

امام بخش - جواد
كارگاه باسكول سازي ايران دقت

بابائي - حسن
كارشناس موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

ثابتي - علي اصغر
استاد دانشگاه تهران

جناب - كمال الدين
كارگاه باسكول سازي ايران كروپ

خلج - حسين
كاگاه باسكول سازي اندرز

رضوي - جبرئيل
باسكول ساز

سرانجام پور - اسماعيل
كارگاه باسكول سازي سلطاني فر

سلطاني - ذبيح اله
كارگاه باسكول سازي ايران مهر

سودي - بيوك
استاد دانشگاه تهران

فرخي - صمد
كارگاه باسكول سازي ايران دقت

فلاح يكتا - سيد ابراهيم
كارگاه باسكول سازي ايران دوست

مرادي دوست - حسين

دبير
كارشناس موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

كتابچي حقيقت - موسي
كارشناس موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

عشقي - مرتضي
كارشناس موسسه استاندارد وتحقيقات صنعتي ايران

حسيني - مهدي

فهرست مطالب

باسكول متحرك

هدف و دامنه كاربرد

تعريف باسكول

اجزاء باسكول

ويژگيهاي اندازه شناسي

ويژگيهاي ساخت

ويژگيهاي دستگاه كاهنده و انتقال دهنده نيروي بار

ويژگيهاي ستون و تكيه‏گاه شاهين ( سرستون )

وزنه‏هاي باسكول متحرك

آزمون باسكول

بسمه تعالي

پيشگفتار

استاندارد باسكول متحرك كه بوسيله كميسيون فني اندازه شناس تهيه و تدوين شده و در كميسيون نهائي ما در مورد تائيد قرار گرفته و در هشتمين جلسه كميته ملي اوزان و مقياسها مورخ 62/3/21 تصويب گرديد .

پس از تائيد شوراي عالي استاندارد و به استناد ماده يك قانون مواد الحاقي به قانون تأسيس مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب آذرماه 1349) به عنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي‏گردد .

براي حفظ همگامي و همآهنگي با پيشرفت‏هاي ملي و جهاني صنايع و علوم استانداردهاي ايران در مواقع لزوم و يا در فواصل معين مورد تجديدنظر قرار خواهند گرفت و هرگونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استانداردها برسد در هنگام تجديد نظر در كميسيون فني مربوطه مورد توجه واقع خواهد شد .

بنابر اين براي مراجعه به استانداردهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديد نظر آنها استفاده نمود .

در تهيه اين استاندارد سعي بر آن بوده است كه با توجه به نيازمنديهاي خاص ايران حتي‏المقدر ميان روشهاي معمول در اين كشور و استاندارد و روشهاي متداول در كشورهاي ديگر همآهنگي ايجاد شود .

لذا با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود و اجراي آزمايشهاي لازم استاندارد حاضر با استفاده از تجربيات علمي كارشناسان تهيه گرديد .

باسكول متحرك

1 ـ هدف و دامنه كاربرد

اين استاندارد خصوصيات باسكول‏هائي را كه در داد و ستد تجارتي بكار مي‏رود بشرح زير تعيين مي‏كند و شامل كليه باسكولهاي متحرك مي‏باشد اعم از اينكه باسكولها ساخت داخل باشد و يا از خارج كشور وارد شود .

الف ـ مشخصات اندازه شناسي باسكولهاي متحرك و روش بررسي آنها .

ب ـ دستورالعمل‏هائي كه در ساخت اين باسكولها بايد رعايت شود .

ج ـ دستورالعمل و نكاتي در باره نگهداري و كاربرد صحيح اين دستگاهها و روش آزمون آنها .

2 ـ تعريف باسكول

در اين استاندارد منظور از باسكول يك وسيله اندازه‏گيري وزن است كه اهرمهاي مركب دارد و جاي بار به صورت صفحه است و اندازه بار روي يك شاهين مدرج يا نشان دهنده‏هاي به شكل ديگر نمايش داده مي‏شود در اين باسكول مي‏توان براي سهولت جابجا كردن , بر روي پايه‏هاي باسكول چرخهائي نصب كرد .

3 ـ اجزاء باسكول

3 ـ 1 ـ باسكول متحرك از قسمتهاي اساسي زير تشكيل گرديده است .

3 ـ 1 ـ 1 ـ صفحه‏اي كه بار روي آن قرار مي‏گيرد .

3 ـ 1 ـ 2 ـ اهرمهاي كاهنده و انتقال دهنده نيروي بار .

3 ـ 1 ـ 3 ـ شاهين و يا دستگاه نشان دهنده وزن بار .

3 ـ 2 ـ اجزاي باسكول در شكل 1 نمايش داده شده است , اين شكل فقط براي نوعي از باسكولهاي متحرك است , و شكل و انواع ديگر اين گونه باسكولها نمايش داده نشده است .

4 ـ ويژگيهاي اندازه شناسي

4 ـ 1 ـ ظرفيت مجاز : ظرفيتهاي مجاز باسكولها بر حسب كيلوگرم به شرح زير است1: 50, 100, 200, 500, 1000 و 2000

4 ـ 2 ـ رواداري ـ رواداري در آزمونهاي اوليه براي باسكولهاي مشمول اين استاندارد طبق فرمول زير مي‏باشد .

و در آزمونهاي سنواتي رواداري دو برابر مقادير مندرج در فرمول بالا مي‏باشد .

4 ـ 2 ـ 1 ـ سرراست كردن رواداري ـ در هر حالت رواداري كه توسط فرمول فوق تعيين شده است به نزديك‏ترين زينه سرراست خواهد شد و در صورتي كه مقدار رواداري بيان شده در فرمول فوق كمتر از مقدار كوچك‏ترين زينه باسكول باشد و رواداري باسكول برابر ارزش اسمي كوچك‏ترين زينه خواهد بود .

4 ـ 3 ـ حداقل بار مجاز براي توزين : حداقل بار مجاز براي توزين با باسكولهاي مشمول اين استاندارد معادل مي‏باشد .

يادآوري ـ حد مجاز توزين هر باسكول با ذكر تجارتي بودن آن روي پلاكي بر ستون باسكول بايد نصب شود .

4 ـ 4 ـ وفاداري : وفاداري عبارت از اين است كه باسكول به ازاي يك بار معين در چند توزين متوالي همواره يك اندازه را نشان دهد .

4 ـ 5 ـ روان بودن دستگاه : هرگاه سرباري برابر 12 رواداري به آرامي روي صفحه باسكول اضافه شود در دستگاه نشان دهنده ترازمندي بايد تغيير مكان قابل رؤيت ايجاد شود .

6 ـ 4 ـ حساسيت : هرگاه سرباري برابر رواداري به آرامي روي صفحه باسكول اضافه شود دستگاه نشان دهنده ترازمندي بايد حداقل پنج ميلي‏متر جابجا شود .

يادآوري : در مورد باسكول‏هاي با دستگاه نشان دهنده عقربه‏اي مقدار جابجائي عقربه به اندازه يك زينه مي‏باشد .

5 ـ ويژگيهاي ساخت

5 ـ 1 ـ مشخصات صفحه بار

5 ـ 1 ـ 1 ـ مقاومت صفحه : بايد صفحه استحكام كافي داشته باشد و در اثر گذاردن باري معادل دو برابر ظرفيت باسكول در سطح صفحه خميدگي يا شكستگي در آن ايجاد نشود .

5 ـ 1 ـ 2 ـ مناسب‏ترين ابعاد صفحه براي ظرفيت‏هاي مختلف به شرح جدول زير مي‏باشد و تغييرات اين ابعاد از %10 ميزان داده شده در جدول نبايد تجاوز نمايد .

در صفحه مربع شكل بايد اندازه ضلع مربع برابر طول صفحه در جدول بالا باشد .

5 ـ 1 ـ 3 ـ صفحه بار مي‏تواند از هر طرف حداكثر %5 مقدار طولي و عرضي صفحه از زمينه تجاوز نمايد , ولي در هر صورت با گذاردن باري معادل با نصف ظرفيت باسكول در هر يك از لبه‏ها , صفحه نبايد كله كند . براي كاربردهائي خاص مثلا توزين دام يا لاشه و غيره مي‏توان تغييراتي در شكل و يا ضمائم صفحه منظور كرد .

5 ـ 1 ـ 4 ـ صفحه بايد نوسان داشته باشد . صفحه بايد بر روي اهرمها طوري قرار گيرد كه تغيير مكان جانبي آن نيروي قائم بكار دكها وارد نكند , تا در توزين اشتباهي رخ ندهد .

5 ـ 1 ـ 5 ـ براي تأمين نوسان صفحه بار , ارتباط بين اهرمها با پايه باسكول ( زمينه ) بايد به صورت سيستم گهواره‏اي يا ساچمه‏اي باشد .

5 ـ 1 ـ 6 ـ انتهاي صفحه در طرف ستون بايد حائلي داشته باشد كه از تماس بار با ستون جلوگيري نمايد و بهتر است اين حائل به صورت صفحه باشد .

5 ـ 1 ـ 7 ـ صفحه بايد ضامني جهت محكم نگهداشتن آن در جايگاه خود داشته باشد و بر داشتن صفحه از طريق پيچاندن ( آزاد كردن ) ضامن انجام گيرد .

5 ـ 2 ـ دستگاه نشان دهنده

5 ـ 2 ـ 1 ـ سيستم شاهين آويزدار با وزنه لغزنده

5 ـ 2 ـ 1 ـ 1 شاهين بايد يك جنس و يك پارچه ساخته شود .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 2 جنس شاهين : شاهين بايد از فولاد و يا از آلياژ برنج يا سرب خشك ساخته شود كه در مورد فولاد حتمأ بايد براي پيشگيري از زنگ‏زدگي پس از حك درجات آب كرم داده شود و ضمنأ پهنا و ضخامت شاهين بايد به اندازه‏اي باشد كه در اثر توزين‏هاي مكرري كه با ظرفيت كامل انجام مي‏گيرد شاهين تغيير شكل پيدا نكند .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 3 ارتباط بين آويز وزنه با شاهين بايد بوسيله كاردك تأمين گردد .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 4 شاهين بايد مجهز به مانعي باشد كه وزنه لغزنده از خط صفر شاهين رد نشود .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 5 درجات شاهين : درجات شاهين بايد روي آن حك شود و استفاده از پلاكهاي چاپي براي درجات مجاز نمي‏باشد و ارقام درجه‏بندي بايد روي بازوي مدرج شاهين طوري حك شود كه بتوان مستقيمأ آنها را خواند .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 6 ارزش كوچك‏ترين زينه شاهين بايد يكي از مصارف اعشاري 1 و 2 و 5 باشد .

يادآوري : ارزش كوچك‏ترين زينه شاهين براي ظرفيتهاي تا 500 كيلوگرم حداكثر 100 گرم و تا 1000 كيلوگرم , حداكثر 200 گرم و براي ظرفيت بالاتر حداكثر 500 گرم مي‏باشد .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 7 كاردكها و بالشكهاي شاهين : كاردكها و بالشكهاي شاهين بايد از فولاد و يكپارچه باشد و سختي آن حداقل برابر 61 واحد راكول "C" و شكل و ابعاد كاردكها و بالشكهاي محوري وسايل توزين ) باشد .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 8 لبه كاردكهاي شاهين بايد عمود بر سطح شاهين باشد و كاردكها در جاي خود بدون بكار بردن پيچ و يا جوشكاري محكم گردد . ( بوسيله ضربه چكش يا پرس و يا ريخته‏گري جاي گير شود ).

5 ـ 2 ـ 1 ـ 9 صفحه‏اي كه از لبه‏هاي كاردكهاي شاهين مي‏گذرد بايد با راستاي تغيير مكان وزنه لغزنده موازي و اندكي بالاتر از گرانيگاه مجموعه شاهين و ضمائم آن باشد .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 10 بالشكهاي شاهين نبايد در محل خود جوش داده و يا چسبانده شود و بهتر است طوري نصب گردد كه در جهت طولي لبه كاردك اندكي بازي داشته باشد . بهر حال تماس بين لبه كاردك و بالشك بايد در يك خط مستقيم باشد .

توضيح : هر گاه مقاطع انتهائي كاردكها با جائي اعم از بالشك يا غيره در تماس باشد بايد اين تماس در يك نقطه ايجاد شود .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 11 وسيله نشان دهنده ترازمندي معمولا نوك خود شاهين مي‏باشد كه باريكتر از قسمتهاي ديگر آن ساخته مي‏شود و يا به صورت زائده‏اي به شكل مرغك در روي شاهين نصب مي‏گردد .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 12 پارسنگ : وسيله‏اي است كه در روي بازوي غير مدرج شاهين نصب مي‏گردد و براي ترازمند كردن شاهين در حالت بدون بار بكار مي‏رود . پارسنك بايد فقط بوسيله ابزار قابل تنظيم باشد و در ضمن توزين خود بخود جابجا نشود .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 13 دامنه نوسان نوك شاهين نبايد از 20 ميليمتر كمتر باشد و محدود كننده حركت شاهين بايد از ماده غيرمغناطيسي باشد .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 14 اختلاف طولي بين زينه‏هاي رقم‏دار شاهين كه از لحاظ ارزش اسمي برابر هستند نبايد از طول يك زينه بيشتر باشد .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 15 تعداد و ارزش زينه‏هاي رقم‏دار : براي ظرفيتهاي 50 و 100 و 200 و 500 كيلوگرم , شاهين حداقل بايد داراي ده زينه رقم‏دار باشد و براي ظرفيتهاي 1000 و2000 كيلوگرم , شاهين حداقل بايد داراي بيست زينه رقم‏دار باشد كه حداكثر ارزش اسمي هر زينه رقم‏دار براي تمام ظرفيتهاي يك كيلوگرم مي‏باشد .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 16 نوشته‏ها و علامتگذاري شاهين : ظرفيت باسكول , نسبت كاهش و علامت تجارتي و سال ساخت بايد روي شاهين حك گردد . و روي شاهين محلي جهت علامتگذاري تعبيه شده و با سرب پر گردد .

يادآوري : در باسكولهاي با شاهين آويزدار بهتر است نسبت كاهش و باشد .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 17 وزنه لغزنده ( كشوئي ): وزنه‏اي است كه با تغيير مكان آن در امتداد طول شاهين مي‏توان وزن‏هاي كوچك را توزين نمود .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 18 وزنه لغزنده نبايد در حين توزين خود بخود جابجا شود .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 19 وزنه لغزنده نبايد محفظه‏اي براي تنظيم داشته باشد .

5 ـ 2 ـ 1 ـ 20 آويز وزنه : ارتباط آويز وزنه با شاهين بايد بوسيله كاردك تأمين گردد و آويز وزنه همواره در امتداد شاقولي قرار گيرد .

آويزوزنه بايد محلي براي تنظيم ترازمندي در حالت بدون بار داشته باشد و محفظه تنظيم بدون ابزار قابل دستكاري نباشد .

5 ـ 2 ـ 2 ـ سيستم شاهين با وزنه لغزنده و بدون آويز ( وزنه سرخود )

5 ـ 2 ـ 2 ـ 1 اين نوع شاهين ممكن است از نوع شاهين مركب باشد .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 2 شاهين‏ها بايد متوازي بوده و هر يك از آنها يك پارچه و بدون تاب باشد و ارتباط آنها بطوري باشد كه امكان لقي و تغيير مكان آنها نسبت به هم وجود نداشته باشد و اين ارتباط بايد طوري باشد كه آسيب‏پذير نباشد .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 3 جنس شاهين : شاهين بايد از فولاد ساخته شود و در برابر زنگ‏زدگي مقاوم باشد .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 4 ابعاد شاهين بايد طوري باشد كه در اثر توزين‏هاي مكرري كه با ظرفيت كامل انجام مي‏گيرد شاهين تغيير شكل پيدا نكند و لغزشي در آن مشاهده نگردد .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 5 ارتباط شاهين با اهرم انتقال نيرو و تكيه‏گاه توسط كاردك و بالشك تأمين شود .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 6 شاهين بايد مجهز به مانعي باشد كه وزنه‏هاي لغزنده از دو زينه نهائي شاهين رد نشود .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 7 درجات شاهين : مطابق بند 5 ـ 2 ـ 1 ـ 5

5 ـ 2 ـ 2 ـ 8 زينه‏بندي شاهين مركب : در اين نوع شاهين ارزش كوچك‏ترين زينه شاهين اصلي بايد برابر با ارزش كل زينه‏هاي شاهين فرعي باشد .

ارزش كوچك‏ترين زينه شاهين بايد يكي از مضارب اعشاري 1, 2 و 5 باشد .

يادآوري : ارزش كوچك‏ترين زينه شاهين براي ظرفيتهاي تا 500 كيلوگرم , حداكثر 100 گرم و تا 1000 كيلوگرم , حداكثر 200 گرم و براي ظرفيت بالاتر حداكثر 500 گرم مي‏باشد .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 9 كاردكها و بالشكهاي شاهين : مطابق بند 5 ـ 2 ـ 1 ـ 7

5 ـ 2 ـ 2 ـ 10 در مورد لبه كاردكها به بند 5 ـ 2 ـ 1 ـ 8 مراجعه شود .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 11 صفحه‏اي كه از لبه‏هاي كاردكهاي شاهين بگذرد بايد اندكي بالاتر از گرانيگاه مجموع شاهين و ضمائم آن باشد .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 12 در مورد بالشكهاي شاهين به بند 5 ـ 2 ـ 1 ـ 10 مراجعه شود .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 13 وسيله نشان دهنده ترازمندي معمولا نوك خود شاهين اصلي است كه باريك‏تر از قسمتهاي ديگر آن ساخته مي‏شود و يا به صورت زائده‏اي به شكل مرغك در روي شاهين نصب مي‏گردد .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 14 پارسنگ : براي تنظيم ترازمندي بدون بار وسيله‏اي به عنوان پارسنگ بايد وجود داشته باشد . پارسنگ بايد طوري باشد كه در ضمن توزين خود به خود جابجا نشود .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 15 در مورد دامنه نوسان نوك شاهين به بند 5 ـ 2 ـ 1 ـ 13 مراجعه شود .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 16 در مورد اختلاف طولي بين زينه‏ها به بند 5 ـ 2 ـ 1 ـ 14 مراجعه شود .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 17 نوشته‏ها و علامتگذاري : ظرفيت باسكول و علامت تجارتي سازنده و سال ساخت بايد روي شاهين حك گردد و روي شاهين محلي براي علامتگذاري تعبيه و با سرب پر شود .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 18 وزنه‏هاي لغزنده نبايد در حين توزين خود به خود جابجا شود و همچنين وزنه لغزنده شاهين اصلي بايد داراي زبانه‏اي هم جنس شاهين باشد كه در شيارهاي شاهين جايگزين شود و سختي اين زبانه مي‏بايد برابر سختي شاهين باشد .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 19 زبانه فقط بايد با ديواره‏هاي جانبي شيار تماس داشته باشد .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 20 شيارهاي شاهين اصلي بايد يكي از اشكال متقارن زير باشد .

5 ـ 2 ـ 2 ـ 21 وزنه لغزنده بايد محفظه‏اي جهت تنظيم داشته باشد . اين محفظه بايد پس از انگ‏گذاري قابل دسترسي نباشد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ سيستم نشاندهنده عقربه‏اي

5 ـ 2 ـ 3 ـ 1 اين سيستم داراي يك يا چند صفحه مدرج مي‏باشد .

يادآوري : در اين سيستم مي‏توان بجاي صفحات اضافي از پارسنگ نيز استفاده نمود . در مورد اين سيستم موارد زير بايد رعايت شود .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 2 ـ صفحه مدرج بايد داراي دو نوع زينه ( رقم‏دار و بي‏رقم ) باشد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 3 ـ طول خط زينه‏هاي رقم‏دار بايد بلندتر از خط زينه‏هاي بدون رقم باشد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 4 ـ در مورد اختلاف طولي بين زينه‏هاي به بند 5 ـ 2 ـ 1 ـ 14 مراجعه شود .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 5 ـ ارزش اسمي كوچك‏ترين زينه نبايد از ظرفيت باسكول تجاوز نمايد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 6 ـ دست كم از بيست زينه يكي بايد رقم‏دار باشد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 7 ـ ارقام و زينه‏هاي روي صفحه بايد براي توزين كننده به راحتي قابل تشخيص باشد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 8 ـ ارزش كوچك‏ترين زينه و ظرفيت دستگاه و علامت سازنده بايد روي صفحه درج گردد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 9 ـ صفحه مدرج در جاي خود لق نباشد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 10 پهناي نوك عقربه نبايد از پهناي خطوط زينه‏ها بيشتر باشد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 11 تعادل دستگاه نشان دهنده با استفاده از وسيله مناسبي غير از فنر تأمين گردد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 12 تعداد نوسان عقربه بايد با استفاده از وسيله مناسبي محدود گردد . بطوري كه در عمل توزين خطائي ايجاد ننمايد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 13 دستگاه بايد مجهز به وسيله تنظيم در حالت بدون بار باشد و اين عمل بدون ابزار امكان‏پذير نباشد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 14 دستگاه بايد مجهز به وسيله‏اي براي تنظيم حساسيت باسكول باشد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 15 ـ انتقال نيرو به دستگاه نشان دهنده بايد توسط كاردك و بالشك تأمين گردد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 16 ـ قطعات دستگاه نشان دهنده نبايد قابل دسترسي باشد .

5 ـ 2 ـ 3 ـ 17 ـ دستگاه بايد مجهز به يك ضامن باشد كه در هنگام جابجا كردن باسكول از حركت عقربه و ضمائم آن جلوگيري كند .

6 ـ ويژگيهاي دستگاه كاهنده و انتقال دهنده نيروي بار

6 ـ 1 ـ ارتباطها : ارتباط بين اهرمها و تكيه‏گاههاي آنها و همچنين ارتباط بين صفحه بار و اهرمها بايد بوسيله كاردك و بالشك تأمين گردد .

6 ـ 2 ـ جنس اهرمهاي انتقال دهنده نيرو بار ـ جنس اهرمها بايد از فلز سخت ( چدن و يا فولاد ) و شكل و استحكام آنها چنان باشد كه اگر باري معادل دو برابر ظرفيت روي صفحه گذارده شود اهرمها آنقدر خميده و يا پيچيده نشود كه حساسيت باسكول از مقدار مندرج در بند 4 ـ 6 كمتر گردد .

6 ـ 3 ـ كاردكهاي اهرمهاي انتقال دهنده نيروي بار صفحه بايد در داخل اهرمها طوري قرار گيرد كه هر دو سر آن در اهرم جاگير شود . و نيروي بار بوسيله بالشكها در تمام طول لبه كاردك اعمال گردد .

6 ـ 4 ـ طرز نصب كاردكها و بالشك‏ها ـ تيغه‏هاي كاردكهاي هر اهرم بايد بطور افقي و با يكديگر موازي و در يك صفحه بوده و بر راستاي اهرم عمود باشد .

6 ـ 4 ـ 1 ـ كاردكها بايد طوري روي اهرم نصب شود كه بتوان نسبت كاهش هر يك از اهرمهاي حامل صفحه را با تغيير وضع اتكأ يك يا چند كاردك بطور جداگانه تنظيم كرد .

6 ـ 4 ـ 2 ـ كاردكها روي اهرمها پس از تنظيم بايد طوري ثابت گردند كه بخودي خود نتوانند جابجا شوند و بالشك‏ها طوري نصب شوند كه در جهت طولي لبه كاردكها بازي كنند تا همواره تماس كامل بين لبه كاردكها و بالشكها برقرار بماند . به علاوه حركت طولي بالشكها بر روي كاردكها بايد بوسيله‏اي محدود گردد .

يادآوري : كاردكها بايد براي تنظيم , حول محور خود داراي حركت چرخشي بوده و اين حركت بوسيله پيچ محدود گردد .

6 ـ 5 ـ جنس كاردكها و بالشكها : كاردكها و بالشكها و حايل‏ها بايد از فولاد آبداده ساخته شوند .

6 ـ 5 ـ 1 ـ سختي كاردكها و بالشكها و حائل‏ها بايد با هم مساوي و اقلا برابر با "61 واحد راكول C" باشد مطابق استاندارد ملي شماره 843 بنام استاندارد كاردكها و بالشكها محوري وسائل توزين .

6 ـ 5 ـ 2 ـ كاردكها حامل صفحه بايد حداقل بتواند باري برابر

را تحمل نمايد .

6 ـ 5 ـ 3 ـ باري كه بر هر ميلي‏متر تيغه كاردكها حامل بار وارد مي‏شود از اندازه‏هاي مندرج در جدول زير مي‏باشد .

در اين جدول

c باري است كه بر هر ميلي‏متر از تيغه حامل بار وارد مي‏شود ( بر حسب كيلوگرم .)

s مساحت مقطع عمود بر راستاي لبه كاردك ( بر حسب ميلي‏متر مربع .)

α زاويه دو وجهي تيغه كاردك .

6 ـ 5 ـ 4 ـ شكل و ابعاد كاردكها و بالشكها بايد مطابق استاندارد ملي شماره 843 بنام استاندارد كاردكها و بالشكهاي محوري باشد .

7 ـ ويژگيهاي ستون و تكيه‏گاه شاهين ( سرستون )

7 ـ 1 ـ استحكام ستون بايد به اندازه‏اي باشد كه ضمن كار خميده نشود و تاب بر ندارد ستون بايد بر صفحه عمود و ارتفاع آن به اندازه‏اي باشد كه توزين كننده در حالت ايستاده بتواند درجات شاهين را بخواند .

7 ـ 2 ـ سرستون ـ قسمتي كه روي ستون وصل مي‏گردد و دستگاه نشان دهنده روي آن ـ قرار مي‏گيرد .

يادآوري ـ براي افقي كردن صفحه , باسكول بايد مجهز به شاقول يا تراز باشد . 2

8 ـ وزنه‏هاي باسكول متحرك

8 ـ 1 ـ اين نوع وزنه‏ها فقط در توزين با باسكولهاي متحرك ( سيستم شاهين آويزدار با وزنه ـ لغزنده ) بكار مي‏رود و از نظر مقررات جزئي از ساختمان باسكول محسوب مي‏شود .

8 ـ 2 ـ كليه مشخصات اين نوع وزنه‏ها مطابق استاندارد ملي شماره 2370 مي‏باشد .

9 ـ آزمون باسكول

9 ـ 1 ـ آزمون اوليه :

9 ـ 1 ـ 1 ـ بررسي و كنترل قطعات باسكول : در اين مرحله قسمتهاي باسكول از نظر مشخصات داده شده در اين استاندارد مورد بررسي قرار مي‏گيرد .

يادآوري 1 ـ برخي از اين آزمونها را مي توان در حين ساخت و قبل از سوار كردن قطعات انجام داد .

يادآوري 2 ـ اغلب آزمونهاي اوليه درستي باسكول معمولا در كارگاه سازنده انجام مي‏گيرد . 3

9 ـ 2 ـ آزمون درستي باسكول سوار شده به ترتيب زير انجام مي‏گيرد .

9 ـ 2 ـ 1 ـ باسكول در سطحي افقي قرار داده مي‏شود .

9 ـ 2 ـ 2 ـ بررسي مي‏شود تا باسكول گير نداشته باشد .

9 ـ 2 ـ 3 ـ درجات دستگاه نشان‏دهنده پس از صفر كردن دستگاه بايد با وزنه آزمايش شود .

9 ـ 2 ـ 4 ـ ??? ظرفيت باسكول از وزنه‏هاي استاندارد را به ترتيب در گوشه‏هاي صفحه ??? تكيه‏گاههاي صفحه قرار داده و توزين مي‏نمائيم . اختلاف نتيجه توزين در هر يك از گوشه‏ها نسبت به وزنه‏هاي استاندارد نبايد از رواداري داده شده در بند 4 ـ 2 ـ تجاوز نمايد .

9 ـ 2 ـ 5 ـ بارهائي برابر و و ظرفيت بر روي صفحه بار قرار داده و دقت توزين باسكول مورد آزمايش قرار گيرد در هر حال اختلاف توزين بدست آمده نسبت به وزنه‏هاي استاندارد نبايد بيشتر از رواداري مندرج در بند 4 ـ 2 ـ باشد .

يادآوري ـ در اين آزمون وزنه‏ها در سطح صفحه بار بايد بطور يكنواخت توزيع گردد .

9 ـ 2 ـ 6 ـ آزمون روان بودن ـ در طي آزمون رديف 9 ـ 2 ـ 5 لازم است روان بودن دستگاه براي كمترين و بيشترين مقدار بار مجاز بررسي شود , براي اين منظور سرباري در حدود رواداري مندرج در بند 4 ـ 2 به آرامي روي صفحه گذارده شود و در اين حال بايد تغيير مكان محسوسي در اسباب نشان دهنده ترازمندي مشاهده گردد .

9 ـ 2 ـ 7 ـ آزمون حساسيت : در طي آزمون رديف 9 ـ 2 ـ 5 ـ لازم است حساسيت دستگاه نيز براي كمترين و بيشترين مقدار بار مجاز بررسي شود بدين منظور سر باري برابر رواداري مندرج دربند 4 ـ 2 ـ به آرامي روي صفحه قرار داده در اين حال دستگاه نشان دهنده ترازمندي بايد حداقل پنج ميلي‏متر جابجا شود .

يادآوري : در مورد باسكول‏هاي با دستگاه‏هاي نشان‏دهنده عقربه‏اي بايد بازاء سرباري برابر ارزش‏يابي كوچك‏ترين زينه تغيير مكاني برابر با يك زينه داشته باشد .

9 ـ 2 ـ 8 ـ چنانچه باسكول را به حالت ترازمندي در آوريم و به وسيله‏اي در امتداد طولي و عرضي شيبي برابر به آن بدهيم اختلاف توزين نسبت به حالت ترازمندي نبايد از رواداري داده شده دربند 4 ـ 2 ـ در هر يك از حالتهاي طولي و عرضي تجاوز نمايد .

9 ـ 3 ـ آزمون سنواتي يا دوره‏اي باسكول : در آزمونهاي دوره‏اي باسكول تمام مراحل آزمونهاي مندرج در قسمت آزمون درستي باسكول سوار شده ( از بند 9 ـ 2 تا 9 ـ 2 ـ 8) به ترتيب ذكر شده بايد انجام گيرد .

توضيح : علامتگذاري : بازرسان اوزان و مقياسها بعد از آزمون اوليه پلاك سربي و شاهين اصلي را علامتگذاري مي‏كنند و همچنين پس از هر آزمون سنواتي يا بعد از هر تعمير بايد پلاك سربي علامتگذاري گردد .

كليه باسكولهائي كه قبل از اجراي اين استاندارد پس از آزمايش و علامتگذاري اوليه به بازار عرضه گرديده است و بعضي از مشخصات آنها با اين استاندارد مطابقت ندارد توزين و كار با آنها پس از آزمايش و تأييد صحت كار ( بند 9 ـ 3) مجاز مي‏باشد .

1- توليد يا واردات باسكولهاي با ظرفيت غير از مقادير فوق‏الذكر موكول به موافقت اداره اوزان و مقياسها مي‏باشد .

2-يادآوري 1 ـ مشخصات ديگري كه در اين استاندارد ذكر نگرديده بايد مطابق مشخصات نمونه‏اي باشد كه سازنده به اداره اوزان و مقياسها ارائه نموده و مورد تأئيد قرار گرفته است .

يادآوري 2 ـ سازندگان و وارد كنندگان مي‏توانند پس از تأئيد اداره اوزان و مقياسها اقدام به تهيه نوع جديد باسكول نمايند .

3-بديهي است سازندگان باسكول بايد از ابزار و وسايل لازم از قبيل وزنه و ابزار دقيق ضروري را طبق دستور اداره اوزان و مقياسها تهيه نمايند تا پس از تأئيد مورد استفاده قرار گيرد . ( بازرسان اداره اوزان و مقياسها مجازند كه در تمام مراحل مختلف ساخت و تنظيم باسكول در كارگاه سازنده حضور يافته و نظارت راهنمائي نمايند ).

ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN

Institute of Standards and Industrial Research of Iran

ISIRI NUMBER

2369

Weighing machine

2nd Edition


دیدگاه خود را بیان کنید